عقد استصناع (Istisna Contract)

دسته‌‌بندی: مالی و اقتصاد

عقد استصناع یا سفارش ساخت یکی از قراردادهایی است که امروزه کاربرد بسیار گسترده‌ای دارد.

برخی به تصحیح این عقد پرداخته و برخی نیز موافق صحت آن نیستند. این پژوهش دیدگاه اول را تقویت نموده و بر این باور است که با توجه به معنا و مفهوم عقد که تعهد متقابلی بین طرفین معامله است به‌گونه‌ای که آن دو نسبت به هم عهده‌دار پیمانی متقابل می‌شوند و با عنایت به ماهیت معاملاتی که در چهارچوب استصناع در بازار منعقد می‌شود، قرارداد استصناع عقد است، می‌توان برای مشروعیت این عقد به آیات شریفه «یا ایها الذین امنوا اوفو بالعقود» (مائده 1) تجاره عن تراض ((نساء 29) و … استناد کنیم.

 این عقد در قالب عقد مستقل و یا بیع مستقل قرار گرفته و علاوه بر صحت از لزوم نیز برخوردار است. اکثریت مراجع  و فقهای شیعه به‌صورت عقد مستقل و یا در قالب اجاره و بیع به صحت عقد استصناع اعتقاد دارند.

بنابراین بانک‌ها و سایر موسسات اعتباری می‌توانند طرح‌های خصوصی، دولتی و بخش عمومی را استفاده از عقد استصناع مستقیم و غیرمستقیم تأمین مالی نموده و عهده‌دار واسطه‌گری بین شرکت‌های بزرگ و صاحبان صنایع گردند.

نظر به ممنوعیت ربا (بهره) در اسلام و الغای کارکرد آن در نظام اقتصاد اسلامی و به‌تبع آن حرمت  به‌کارگیری ابزارهای مبتنی بر بهره، این نظام برای تأمین بخشی از منابع مالی مورد نیاز وزارتخانه‌ها، شرکت‌های دولتی و بخش خصوصی در فرایند انجام کار، می‌تواند جهت اعمال سیاست مالی و تأمین مالی طرح‌ها به هدف دستیبای به رشد و توسعه اقتصادی و در عین حال رونق و تنوع بیشتر بازار اولیه و ثانویه بورس اوراق بهادار، از انواع اوراق استصناع استفاده نماید.

بانک  مرکزی نیز می‌تواند با خرید و فروش این اوراق و انجام عملیات بازار باز (OMO) به تنظیم، کنترل و هدایت گردش پول و اعتبار و اعمال سیاست پولی و اعتباری بپردازد.

اوراق استصناع، جایگزین اوراق قرضه و مکمل اوراق مشارکت دولتی و بانک مرکزی محسوب می‌شود. به‌کارگیری عقد استصناع و اوراق مبتنی بر آن در عملیات بانکداری اسلامی و بانک مرکزی نقش مهمی در رونق و کارایی عملیات بانکی بدون ربا ایفا نماید.

این اصطلاح در واژه‌نامه جامع بورسینس منتشر شده است.اصطلاحات دیگر را ببینید...

قصد شروع سرمایه‌گذاری در بورس را دارید؟ اولین قدم این است که افتتاح حساب رایگان را در یکی از کارگزاری‌ها انجام دهید:

اموزش بورس