نرخ بهره (Interest Rate)

دسته‌‌بندی: مالی و اقتصاد

برای ورود به موضوع نرخ بهره، لازم است ابتدا با مفهوم بهره و سود آشنا شویم.

به بها‌ی دارایی وام گرفته شده، بهره (به انگلیسی Interest) گفته می‌شود.

به بیانی دیگر، هزینه‌ای که وام‌گیرنده بابت استفاده از سرمایه‌ی وام‌دهنده به او پرداخت می‌کند، بهره نامیده می‌شود.

در اصل نرخ بهره با توجه به میزان افزایش سرمایه در بازه‌ی زمانی مشخصی محاسبه می‌شود.

نرخ بهره (به انگلیسی Interest Rate)، به مقدار پولی گفته می‌شود که به وام‌دهنده به منظور جبران استفاده‌ی وام‌گیرنده از دارایی‌هایش تعلق می‌گیرد.

به اصطلاح ساده‌تر، این پول برای ممانعت از کاهش ارزش پول قرض داده شده، توسط وام‌گیرنده به وام‌دهنده پرداخت می‌شود. سود یا بهره در واقع همان مبلغی است که بابت قرض، اجاره و یا وام و به علت استفاده از آن دارایی گرفته می‌شود.

سطح نرخ بهره، فاکتوری برای ارزیابی عرضه و تقاضا است. افزایش تقاضا برای پول، باعث افزایش نرخ بهره می‌شود. از طرف دیگر، کاهش تقاضا برای اعتبار و افزایش عرضه‌ی پول، منجر به کاهش نرخ بهره می‌شود.

چرا بهره؟

همان طور که گفتیم، بهره برای جبران استفاده از دارایی وام‌دهنده، پرداخت می‌شود.

دلیل آن هم واضح است.

وام‌دهنده برای ممانعت از افت سرمایه‌اش در طول زمان مشخص شده، نرخی تحت عنوان نرخ بهره را برای وجهی که قرض می‌دهد، مشخص می‌کند.

نحوه‌ی محاسبه نرخ بهره و عوامل موثر بر آن

درصد پرداختی به عنوان بهره روی پول، به عوامل مختلفی بستگی دارد.

برای مثال، وقتی فعالیت طرف وام‌گیرنده ریسک کمی داشته باشد، نرخ بهره‌ی کمی برای او در نظر گرفته می‌شود.

در مقابل، اگر ریسک فعالیتش بالا باشد، به تبع آن، نرخ بهره‌ی بیشتری نیز از او اخذ می‌شود.

البته در برخی اقتصاد‌های در حال توسعه، به علت نبود ساختار کارآمد، نرخ‌های بهره به صورت دستوری و حمایتی و بدون توجه به روند بازار، اعمال می‌شوند.

عوامل موثر بر نرخ بهره در ایران، به طور خلاصه شامل موارد زیر هستند:

  • دستورالعمل‌های دولتی
  • کنترل و مداخله در بازار
  • عرضه و تقاضا در بازار
  • بلوغ سرمایه‌گذاری
  • نرخ تورم و…

بهره ساده و بهره مرکب

در سرمایه‌گذاری‌ها، اغلب دو نوع سود ساده و مرکب مطرح هستند.

سود یا بهره ساده

در محاسبه‌ی سود ساده، تنها به اصل سرمایه و بهره‌ای که به آن تعلق می‌گیرد توجه می‌کنیم.

سود یا بهره مرکب

در محاسبه‌ی سود مرکب، علاوه بر سود متعلق به اصل سرمایه، سودی که به خود سود‌های تعلق می‌گیرد نیز در نظر گرفته می‌شود.

مقدار بهره در روش مرکب، بالا‌تر به دست می‌آید. دلیل آن هم، محاسبه‌ی ماهانه‌ مجموع سود انباشته شده از ماه‌های گذشته و اصل سرمایه است.

اگر بخواهیم بهره را در مدت کوتاهی محاسبه کنیم، بهره‌ی مرکب و ساده حدوداً برابر خواهند بود. اما هرچه دوره‌ی زمانی باز‌پرداخت طولانی‌تر شود، تفاوت بهره‌ی ساده و مرکب نیز فاحش‌تر خواهد شد.

نرخ بهره بدون ریسک یا سود بانکی چیست؟

واضح است که برای سرمایه‌گذاری در هر کسب و کاری، باید ریسک‌های احتمالی را نظر گرفت.

البته با قطعیت نمی‌توان درباره‌ی نرخ سود حاصل تصمیم گرفت؛ اما روشن است که بانک‌ها و مؤسسات مالی همواره مقصد بدون ریسکی برای سرمایه‌گذاری به شمار می‌آیند.

با سرمایه‌گذاری در بانک‌ها می‌توانید مطمئن باشید که در پایان دوره مقدار سود مشخصی به سرمایه‌تان تعلق خواهد گرفت.

از آن جایی که طی این فرایند، بانک‌ها از شما وام می‌گیرند (به صورت سپرده)؛ موظف به پرداخت مبلغی به عنوان نرخ سود به شما هستند.

نرخ بهره تعیین می‌کند که یک بانک برای نگهداری سرمایه‌ی شما در سپرده‌ی خود چقدر خواهد پرداخت. این نرخ، توسط بانک مرکزی یا خزانه‌داری هر کشور تصویب می‌شود که در هر اقتصاد متفاوت است.

نرخ بهره فدرال رزرو

فدرال رزرو همان بانک مرکزی ایالات متحده آمریکا است.

نرخ بهره فدرال رزرو به سودی که بانک‌ها موظف به پرداخت آن در وام‌های خود هستند، اطلاق می‌شود.

نرخ بهره فدرال رزرو توسط رئیس بانک مرکزی آمریکا تعیین می‌شود.

این نرخ با توجه به شرایط اقتصادی آمریکا متغیر است و عوامل متعددی بر آن تأثیر دارد.

از آن جایی که افزایش یا کاهش نرخ بهره فدرال رزرو به معنای ضعیف یا قوی شدن دلار آمریکا است؛ این تغییرات، تأثیر شگرفی بر اقتصاد دنیا خواهد داشت.

همان طور که گفتیم یکی از عوامل مؤثر بر نرخ بهره، تورم است.

در موقعیت تورم، فدرال رزرو برای مهار تورم، نرخ بهره را بالا می‌برد تا تعادل را به شرایط اقتصادی باز‌گرداند.

در دوره‌ای که نرخ بهره فدرال رزرو بالا باشد، مردم با توجه به باز‌پرداخت بیشتر، وام کمتری می‌گیرند. در نتیجه با کاهش هزینه‌ها، تورم کاهش میابد.

در شرایط معکوس، فدرال رزرو با کم کردن نرخ بهره، رونق را به بازار می‌آورد. در نتیجه وقتی نرخ بهره کم باشد، کسب و کار‌ها وام بیشتری دریافت می‌کنند و در نتیجه بازار پویا‌تر می‌شود.

از آن جایی که دلار آمریکا نقشی کلیدی در اقتصاد جهان دارد؛ تغییرات در نرخ بهره‌ی فدرال رزرو، نه تنها اقتصاد این کشور، بلکه اقتصاد بسیاری از کشور‌های دیگر را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

این سیاست پولی آمریکا، علاوه بر کشور‌هایی که با او مراودات تجاری دارند، بر سایر کشور‌ها نیز تأثیر خواهد گذاشت.

این اصطلاح در واژه‌نامه جامع بورسینس منتشر شده است.اصطلاحات دیگر را ببینید...

قصد شروع سرمایه‌گذاری در بورس را دارید؟ اولین قدم این است که افتتاح حساب رایگان را در یکی از کارگزاری‌ها انجام دهید:

نام شرکتویژگی‌هاامتیاز
کارگزاری آگاه
  • ارائه خدمات متمایز در قالب باشگاه مشتریان
  • سامانه معاملاتی اختصاصی و کاربرپسند
  • امکان دریافت اعتبار معاملاتی
  • امکان دریافت وام قرض‌الحسنه برای معاملات
  • امکان ثبت‌نام آنلاین برای کد بورسی
ثبت نام در بورس

اموزش بورس