قوانین بازارهای پایه فرابورس (زرد و نارنجی و قرمز) چیست ؟

فرق بازار پایه و بازار اول و دوم بورس

اگر سرمایه‌گذار هستید از همین ابتدا باید بدانید بازار پایه فرابورس ریسک بیشتری برای سرمایه‌گذاری دارد.

دلیل انرا در ادامه بخوانید.

نوع شرکت‌ها و اوراق بهاداری که در هر یک از این بازارها معامله می‌شوند، متفاوت است و شرکت‌های مختلف بر اساس شرایطی که داشته باشند می توانند در یکی از این بازارها ثبت شوند.

همچنین در بعضی موارد الزامات لیست شدن و نیز مقررات مربوط به هر یک از این بازارها متفاوت است.

مشخصات و ویژگی‌های هر یک از این بازارها در آیین‌نامه معاملات بورس تهران و آیین نامه معاملات فرابورس ایران ذکر شده است که می‌توانید از سایت سازمان بورس و اوراق بهادار (www.seo.ir) انها را دریافت نمایید.

مطلب مرتبط: فرق بورس با فرابورس چیست؟

فلسفه تشکیل بازار پایه

فلسفه تشکیل بازار پایه، یکی الزامات ماده ۹۹ قانون برنامه پنجم توسعه و ماده ۳۶ احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور است که می‌گوید هر شرکت سهامی عام باید سازوکار معاملاتی داشته باشند و باید پذیرش شوند.

چنانچه شرکت‌های مزبور در بورس یا فرابورس پذیرش نشده باشد، حداقل باید ثبت شوند و معاملات آنها در یکی از بازارهای بورسی انجام شود.

اگر شرکت پذیرش شود که به بازار اصلی می‌رود، اما اگر پذیرش نشد، باید امکان انجام معاملات برای شرکت سهامی عام فراهم شود که در نتیجه باید در بازار پایه باشند.

همچنین شرکت‌هایی که از بورس و فرابورس شرایط پذیرش را از دست می‌دهند یا اصطلاحا اخراج می‌شوند، باید نماد آنها در بازار پایه فرابورس بیاید و در آنجا معامله صورت گیرد.

سه دسته شرکت در بازارهای پایه فرابورس حاضر هستند:

  • شرکت‌هایی که درخواست پذیرش ندارند و به دلیل الزام قانونی باید در بازار پایه درج شوند.
  • شرکت‌هایی که در بازار بورس ثبت شده‌اند، اما شرایط پذیرش ندارند.
  • شرکت‌هایی که به دلیل از دست دادن شرایط بازارهای بورس یا فرابورس، لغو پذیرش می‌شوند. مقررات ارائه اطلاعات در بازار پایه، به مراتب آسان‌تر از بازار اول و دوم است و طبعاً ریسک بیشتری نیز در این بازار وجود دارد.

قوانین جدید بازار پایه فرابورس

چندی پیش طی اطلاع‌رسانی سازمان بورس اوراق بهادار قرار شد اصلاحاتی برای کنترل نوسانات بازار پایه فرابورس در جهت منافع سهامداران در نظر گرفته شود.

بر این اساس قرار شد که سهام بازار پایه در 3 تابلو پایه زرد، پایه نارنجی و پایه قرمز تقسیم‌بندی شوند.

این بازار که پیش از این شامل بیش از 100 سهم در بازارهای پایه‌ الف، ب و ج بود، بر اساس تقسیم‌بندی جدید قرار شد بیشتر تحت کنترل قرار گیرد.

با توجه به این تغییرات، این سوالات ممکن است برای شما پیش آید:

  • بازار پایه چه خواهد شد؟
  • آیا نقدینگی از بازار پایه خارج می‌شود؟
  • بازار زرد و نارنجی و قرمز پایه چیست؟
  • درصد نوسان در بازار پایه چقدر است؟
  • چرا برخی روزها نوسان 4 درصدی را در برخی نمادهای بازار پایه مشاهده می‌کنیم؟

برای یافتن پاسخ سوالات‌تان، ادامه مطلب را بخوانید.

پیش از رنگی کردن بازار پایه، طرح های دیگری نیز برای کنترل و اصلاح این بازار در نظر گرفته شده بود.

این طرح‌ها یا کامل نبودند یا با مخالفت فعالین بازار و مدیران سازمان همراه بود.

آخرین طرح رد شده، طرحی بود که در آن قیمت‌های خرید و فروش مشخص نبود و سهامداران با سازو کار خاصی می‌بایست اقدام به خرید و فروش سهام می‌کردند.

پس از رد شدن طرح مذکور، این بار مدیران سازمان بورس تصمیمات دیگری گرفتند.

بر اساس این تصمیم مقرر شد سهام بازار الف، ب و ج در تابلو پایه زرد، نارنجی و قرمز تقسیم‌بندی شوند.

کدام سهام به بازار پایه زرد و نارنجی و قرمز منتقل می‌شوند؟

بر اساس دستورالعمل سازمان بورس، هر نماد با توجه به ویژگی‌های زیر در یکی از سه تابلو قرار می‌گیرد:

سهامی که دارای شرایط زیر باشند به تابلوی “پایه زرد” منتقل می‌شوند:

  • مجموع روزهای تأخیر در ارائه اطلاعات مطابق با “دستورالعمل اجرایی افشای اطلاعات شرکت‌های ثبت‌شده نزد سازمان” بیش از 2 مرتبه نباشد.
  • دفعات عدم ارائه صورت‌های مالی مطابق با “دستورالعمل اجرایی افشای اطلاعات شرکت‌های ثبت‌شده نزد سازمان” بیش از 2 مرتبه نباشد.
  • حداقل 1 صورت مالی حسابرسی شده ارائه نموده باشد.

سهامی که دارای شرایط زیر باشند به تابلوی “پایه نارنجی” منتقل می‌شوند:

  • ناشرانی که در دوره مورد رسیدگی حائز شرایط تابلوی “پایه زرد” یا تابلوی “پایه قرمز” نباشند.
  • اظهارنظر حسابرس مستقل و بازرس قانونی نسبت به هریک از صورت‌های مالی شرکت اصلی یا تلفیقی گروه از نوع عدم اظهار نظر یا اظهارنظر مردود باشد.

سهامی که دارای شرایط زیر باشند به تابلوی “پایه قرمز” منتقل می‌شوند:

  • رأی بدوی یا قطعی مراجع قضایی مبنی بر ورشکستگی ناشر صادر شده باشد.
  • مجمع عمومی فوق‌العاده یا مراجع قضایی رأی به انحلال ناشر داده باشند.
  • ناظر در سررسید دوره‌های رسیدگی حداقل 3 سال مالی متوالی صورت های مالی حسابرسی شده ارائه نکرده باشد.

حداکثر نوسان در بازار پایه چگونه است؟

طی تغییرات جدید در قوانین بازار پایه، انجام معاملات و دامنه نوسان‌ها به شرح زیر تغییر پیدا کرده است:

  • تابلو زرد بازار پایه: در طول هفته دامنه نوسان قیمت، حداکثر 3% است.
  • تابلو نارنجی بازار پایه: در طول هفته دامنه نوسان قیمت، حداکثر 2% است.
  • تابلو قرمز بازار پایه: در طول هفته دامنه نوسان قیمت، حداکثر 1% است.

در خصوص نوسانات بازار پایه به این نکات توجه کنید:

  • در صورت وجود صف خرید و فروش در سه روز متوالی در یک جهت، چنانچه صرف خرید و فروش در پایان جلسه معاملاتی حداقل معامله دو در ده هزار (0.0002) تعداد سهام شرکت باشد در جلسه معاملاتی بعد دامنه نوسان در هر یک از تابلوهای زرد، نارنجی و قرمز به ترتیب 5، 4 و 2 درصد خواهد شد.
  •  از این پس امکان محاسبه سهام بازار پایه به عنوان ارزش تضمین (برای دریافت اعتبار معاملاتی) وجود دارد.
  •  همچنین بر این اساس، صندوق های سرمایه گذاری مختلط قابل معامله در بورس (ETF) و صندوق‌های سرمایه گذاری در سهام می‌توانند تا حداکثر 10% از دارایی های تحت مدیریت خود را در بازار پایه سرمایه گذاری کنند.

مبنای نوسان اعلام‌شده قیمت پایانی روز دوشنبه هر هفته است؛ یعنی در طول هفته دامنه نوسان برای تابلوها یکسان است. در این صورت:

  • سهم الف در بازار “پایه زرد”، می‌تواند نهایتاً 15% نوسان در هفته داشته باشد.
  • سهم الف در بازار “پایه نارنجی”، می‌تواند نهایتاً 10% نوسان در هفته داشته باشد.
  • سهم الف در بازار “پایه قرمز”، می‌تواند نهایتاً 5% نوسان در هفته داشته باشد.

مزایا و معایب قوانین جدید بازار پایه

  • مزایا: محدود کردن فعالیت‌های سفته‌بازان، حذف هیجانات موجود در بازار پایه و رشد تدریجی و منطقی سهام.
  • معایب: احتمال تبانی بازیگران سهام برای اعمال صف خرید یا صف فروش هر سهم.

چه سهامی به بازار پایه زرد، چه سهامی به بازار پایه نارنجی و چه سهامی به بازار پایه قرمز منتقل خواهند شد؟

طبق اطلاعیه سازمان بورس در این طرح 125 شرکت به بازار پایه زرد منتقل خواهند شد و روزانه تا 3% بازه نوسان خواهند داشت.

به همین ترتیب در بازار پایه نارنجی 42 شرکت و در بازار پایه قرمز 14 شرکت معامله خواهند شد.

در فایل منتشر شده توسط سازمان فرابورس، جزییات بیشتری از بازار پایه و همچنین لیست تمامی سهام بازار پایه زرد، نارنجی و قرمز را مشاهده نمایید.

دانلود فایل اطلاعیه طبقه‌بندی شرکت‌های درج‌شده در بازار پایه فرابورس (PDF با حجم 160 کیلوبایت)

پرسش‌های متداول در مورد بازار پایه

1. چه شرکت‌هایی باید درخواست درج در بازار پایه را ارائه کنند؟

شرکت‌های سهامی عام ثبت شده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار باید درخواست درج در بازار پایه را به فرابورس ایران ارائه دهند. شرکت‌های مشمول ثبت نزد سازمان شامل دو گروه ذیل هستند:

شرکت‌های سهامی عامی که تعداد سهامداران آنها مساوی یا کمتر از 100 سهامدار و بیش از 35 سهامدار باشد و حقوق صاحبان سهام آنها بیش از 100 میلیارد ریال باشد.

شرکت‌های سهامی عامی که تعداد سهامداران آنها بیش از 100 سهامدار و حقوق صاحبان سهام آنها بیش از 50 میلیارد ریال باشد.

2. اولین بار شرکت‌ها در کدام تابلو بازار پایه درج می‌شوند؟

تصمیم‌گیری در خصوص نوع تابلو بر عهده کمیته درج خواهد بود.

3. آیا شرکتی که دارای سهام بی‌نام است، امکان درج در بازار پایه را دارد؟

در صورتی که سهام شرکت بی‌نام باشد باید پیش از آغاز معاملات، سهام به بانام تبدیل شده و در سامانه معاملات ثبت شود.

4. آیا شرکتی که دارای سهام ممتاز است، امکان درج در بازار پایه را دارد؟

در صورت وجود سهام ممتاز، باید براساس رویه اجرایی مصوب هیات‌مدیره فرابورس، امکان نقل و انتقال آنها در سامانه معاملاتی وجود داشته باشد.

5. آیا شرکت‌های تعاونی می‌توانند در بازار پایه درج شوند؟

در صورت ثبت شرکت‌های تعاونی سهامی عام نزد سازمان بورس، این شرکت‌ها می‌توانند تقاضای درج خود را به فرابورس ارائه دهند.

6. آیا شرکت‌هایی که در مرحله قبل از بهره‌برداری هستند، امکان درج در بازار پایه را دارند؟

در صورت داشتن شرایط درج در بازار پایه، منعی وجود ندارد.

7. آیا حسابرس شرکت متقاضی درج در بازار پایه، باید معتمد سازمان بورس باشد؟

بله- حسابرس شرکت حتما باید از میان موسسات حسابرسی معتمد سازمان انتخاب شده باشد.

8. مراحل درج شرکت در بازار پایه چیست؟

پس از ارائه درخواست و تکمیل مدارک، موضوع درج شرکت در کمیته درج/هیات پذیرش، مطرح و درصورت موافقت کمیته درج/هیات پذیرش با درج شرکت در بازار پایه، باید افشای اطلاعات در سامانه کدال و سپرده کردن سهام نزد سپرده‌گذاری مرکزی انجام شود.

پس از سپرده کردن سهام و در صورت بالا بودن تعداد سهامداران، شرکت باید توزیع برگ سهام جدید را در روزنامه کثیر‌الانتشاری که آگهی‌های شرکت در آن چاپ می‌شود، آگهی کرده و پس از آن درج شرکت در بازار پایه انجام می‌شود.

9. چه اطلاعاتی باید توسط شرکت‌های درج شده در بازار پایه افشا شود؟

موارد افشا طبق دستورالعمل اجرایی افشاء اطلاعات شرکت‌های ثبت شده نزد سازمان جهت ناشران غیربورسی است که در سایت فرابورس ایران (ifb.ir) در قسمت قوانین و مقررات و بخش دستورالعمل‌ها قابل مشاهده است.

10. آیا شرکت‌های درج شده در بازار پایه ملزم به افشاء بودجه می‌باشند؟

خیر- شرکت‌های درج شده در بازار پایه الزامی جهت افشاء بودجه در سامانه کدال ندارند.

11. آیا امکان انتقال شرکت‌ها بین بازارها وجود دارد؟

انتقال شرکت‌ها بین بازارها، منوط به ارائه درخواست پذیرش و تکمیل فرآیند پذیرش است.

 

قصد شروع سرمایه‌گذاری در بورس را دارید؟ اولین قدم این است که افتتاح حساب رایگان را در یکی از کارگزاری‌ها انجام دهید:

نام شرکتویژگی‌هاامتیاز
کارگزاری آگاه
  • ارائه خدمات متمایز در قالب باشگاه مشتریان
  • سامانه معاملاتی اختصاصی و کاربرپسند
  • امکان دریافت اعتبار معاملاتی
  • امکان دریافت وام قرض‌الحسنه برای معاملات
  • امکان ثبت‌نام آنلاین برای کد بورسی
ثبت نام در بورس

اموزش بورس

27 نظر
  1. سلام، خداقوت، وقتتون بخیر
    دامنه نوسان در بازار پایه زرد و نارنجی و قرمز، به ترتیب 3 و 2 و 1 است.
    اگه سه روز پشت سر هم نماد صف خرید یا صف فروش باشه، دامنه نوسان دوبرابر میشه (بازار زرد میشه 5درصد)
    مبنای قیمت قیمت اون اوایل روز دوشنبه بود، الان خیلی وقت هست که دیگه دوشنبه ملاک نیست.
    در نتیجه مثلا اگه یه سهامی در بازار پایه زرد باشه، طی یک هفته (5 روز معاملاتی) میتونه 17 درصد نوسان کنه به این صورت که:
    روز اول 3 درصد، روز دوم 3 درصد، روز سوم 3 درصد، روز چهارم، 5 درصد، روز پنجم 3 درصد
    یعنی 3 + 3 + 3 +5 +3 که میشه 17 درصد.
    البته حجم صف خرید هم همونطوری که شما گفتین باید دو در ده هزارم تعداد سهام شرکت باشه.

    درست می گم؟

  2. سلام وقتتون بخیرمن توکارگزاری مفید موقع ورودبه حسابم باتوافق نامه بازارپایه اشتباهاموافقت کردم هیچ راهی نداره برای اینکه لغوکنم توافق نامه را؟

  3. سلام وقتتون بخیرمن توکارگزاری مفید موقع ورودبه حسابم باتوافق نامه بازارپایه اشتباها موافقت کردم هیچ راهی نداره برای اینکه لغوکنم توافق نامه را؟

    1. بعضی مواقع سهم ها با محدودیت دامنه نوسان 10 درصدی بازگشایی میشن، مثلا پس از اعلام مواردی که در سود و زیان شرکت تاثیر گذاره.

  4. به شرکت های موجود در تابلوی قرمز چرا اجازه پخش سهام دست مردم را میدهند؟

  5. سلام وقتتون بخیر . من چندبار اقدام به خرید سهام از چند سهام مختلف بازار پایه زرد فرابورس کردم اما هنگام ثبت درخواست خرید ، ارور میده که توافق نامه ای صورت نگرفته است علت اینکه نمیتونم از بازارهای پایه زرد خرید بزنم چیه ؟

    1. سلام وقت بخیر
      اگه مشتری کارگزاری آگاه هستید روی نام خودتون در بالای پنل معاملاتی کلیک کنید
      روی منوی “توافق‌نامه‌ها” کلیک کنید
      “توافق‌نامه ریسک بازار پایه فرابورس” رو باز کنید و تیک بزنید
      با پذیرش این توافق نامه، میتونید سهام شرکتهایی که در پایه فرابورس هستن رو بخرید و فروشید

  6. اقا چی داری میگی . اگه نمیتونی توضیح بدی تا خودم درست براشون توضیح بدم . اخه هر سوالی پرسیده شده چرت و پرت و بدون اگاهی جواب دادین

  7. سلام منظور از بازار اول و دوم فرابورس و دامنه نوسان اینا چیه ؟
    اینا جز همین سهم های رنگی هستند؟
    مثلا کشرق

  8. با سلام
    خیلی ممنون بابت جواب سوال قبلیم.
    یه سوال تخصصی تر هم داشتم
    به نظر شما چرا شرکتها در بازارپایه فرابورس وارد می شوند؟

    دلایل متفاوتی میخونم و میشنوم ولی متاسفانه نه قانع می‌شوم و نه کامل متوجه
    میخواستم ببینم می‌تونید جوری بگید که من متوجه بشم.
    بازم تشکر بسیار

    1. سلام، قوانین انتقال شرکتها به بازارهای مختلف رو پیدا کنید
      اطلاعی ندارم

    2. بعد از بحران مالی که در پی فروش سهام شرکت پدیده شاندیز و چند شرکت غیر بورسی خارج از بورس و به روش خاص خودش و با شیب بسیار زیاد افزایش قیمتها اتفاق افتاد، بازار پایه فرابورس راه اندازی شد.
      لازم به به توضیحه که قبل از اون این شرکتها نمیخواستند یا نمیتوانستند الزامات ورود به بازار فرابورس یا بورس را در خود ایجاد کنند. باتشکیل بازار پایه در حقیقت اگر شرکتی الزامات رو هم نداشته باشه ولی معاملات سهامش زیر نظر و تحت کنترل سازمان بورس خواهد بود.

  9. با عرض سلام و خسته نباشید.
    یه سوال داشتم خدمتتون

    اینکه به نظر شما دلیل خرید سهام شرکتهای بازار قرمز پایه توسط سرمایه گذاران چیست؟
    اینو واقعا نمیتونم متوجه بشم
    ممنون از مشا

    1. سلام وقت بخیر
      انتظار کسب سود
      سفته بازی یا شاید هم واقعا قراره اتفاقی توی شرکت بیفته
      یا اینکه صرفا به خاطر بی‌ارزش شدن ریال، هر سهمی رو بدون بررسی خریداری میکنن

  10. سلام، من چند روز قبل از سهام پایه فرابورس دو شرکت شتولی و ثعتما را خرید کردم (به ترتیب 400 و 200 سهم )، الان اجازه فروش بهم نمیده!!، میشه توضیح بدید محدودیت فروش برای این سهامها وجود داره آیا؟. باید چکار کنم؟!.

    1. سلام، این نمادها باز و قابل معامله هستن. خطایی که میده رو بررسی کنید.

  11. سلام
    سهام آریان در سایت tsetmc.com ( بازار سوم فرابورس ) ولی در pdf ( بازار پایه زرد فرابورس )

    1. سلام، برخی اطلاعات با گذر زمان قدیمی میشه چون سهم ها در بازارها جابجا میشن

  12. سلام خسته نباشید یعنی الان حدکثر نوسان روزانه تابلوی زرد 5 درصد و نارنجی 4 درصد و قرمز 3 درصد میباشد ممنون

    1. سلام، دوباره مطلب رو بخونید:

      تابلو زرد بازار پایه: در طول هفته دامنه نوسان قیمت، حداکثر 3% است.
      تابلو نارنجی بازار پایه: در طول هفته دامنه نوسان قیمت، حداکثر 2% است.
      تابلو قرمز بازار پایه: در طول هفته دامنه نوسان قیمت، حداکثر 1% است.

  13. سلام گویا این مطلب نیاز به بازنگری دارد در مواردی قواعد و مقررات و وضعیت تابلو های جدید و‌قدیم قاطی درج شده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *