اقتصاد مشارکتی (Sharing Economy)

دسته‌‌بندی: مالی و اقتصاد

از sharing economy در ویکی‌پدیا با نام اقتصاد تسهیمی یاد شده است. به طور ساده، این مفهوم به معنای اشتراک‌گذاری سرویس‌ها، آیتم‌ها و یا محصولات بین افراد مختلف است که معمولا از طریق اینترنت انجام می‌گیرد.

حتی اگر مفهوم اقتصاد مشارکتی را نشنیده باشید، احتمال زیاد این پدیده را می‌شناسید.

اقتصاد مشارکتی در کشورهای دیگر دنیا رشد زیادی داشته است.

سایت‌ها و اپلیکیشن‌هایی وجود دارد که به شما اجازه می‌دهد چیزهایی را طی یک زمان مشخص، مثلا چندساعت، در طول روز یا هفته اجاره کنید. اغلب اوقات بابت این خدمات و محصولات باید پول بپردازید ولی گاهی نیز رایگان خواهند بود.

برای آنهایی که چیزها را قرض می‌گیرند، اقتصاد مقاومتی می‌تواند در مقایسه با زمانی که آنها یک آیتم جدید را فقط برای یکبار استفاده می‌خرند، پس‌انداز قابل ملاحظه‌ای برایشان داشته باشد.

علاوه بر این، اشخاصی که تمایل دارند وسایل یا خدمات‌شان را با سایر افراد به اشتراک‌ بگذارند، می‌توانند یک درآمد قابل قبول از این راه کسب کنند.

همانند شرکت‌ها و کسب و کارهای سنتی که وسایل اجاره می‌دهند، چندین شرکت فناوری پلتفرم‌هایی را به وجود آورده‌اند که فرایند اشتراک‌گذاری بین افراد را تسهیل می‌کند.

با توجه به اینکه اقتصاد مشارکتی هنوز در دوران رشد خود است، بسیاری از ما از ازدیاد این شرکت‌ها در این صنعت‌ نوظهور بی‌اطلاع هستیم. اپلیکیشن‌هایی مانند Airbnb و ride-hailing و Uber از بازیگران بزرگ این صنعت در سطح دنیا هستند و وابستگی زیادی به آنها وجود دارد. همچنین اپلیکیشن اسنپ که در شهرهای بزرگ ایران فعال است از جمله این اپلیکیشن‌های اقتصاد مشارکتی محسوب می‌شود.

مدل کسب و کار اقتصاد مشارکتی

در اقتصاد مشارکتی چه چیزی می‌تواند به اشتراک گذارده شود؟

پتانسیل اقتصاد مشارکتی بسیار بیشتر از گرفتن خودرو یا اجاره دادن اتاق‌های خالی (مانند Airbnb) است.

شاید صدها و هزاران پلتفرم اقتصاد مشارکتی در سال‌های اخیر در سطح دنیا راه‌اندازی شده‌اند. اگر نیاز به قرض گرفتن یک آیتم دارید، به احتمال قوی خواهید توانست پلتفرمی برای آن پیدا کنید.

مثلا می‌توانید در استفاده از باغچه یک نفر دیگر سهیم شوید، کارهایی را بطور مشارکتی انجام دهید، با سایر مسافران یک تیم تشکیل دهید و به تور مشارکتی بروید، کتاب‌ها را با هم عوض کنید و حتی شخصی را بیابید که سگ‌تان را برای گردش به بیرون ببرد!

به نظر می‌رسد هنوز پتانسیل‌های زیادی در این کسب و کار وجود دارد و کسب و کارهای فعلی فقط بخش کوچکی از چیزهای قابل دست‌یابی هستند، زیرا در این صنعت همیشه شاهد ظهور ایده‌های جدید هستیم.

خب ما می‌توانیم یک سگ یا ماشین را اجاره کنیم، مزیت اینکار چیست؟

تضور کنید 10 نفر صاحب ماشینی هستند که فقط گاهی اوقات از آن استفاده می‌کنند، خب آنها می‌توانند این خودرو را با کسی که به آن احتیاج دارند به اشتراک بگذارند. مفاهیم خاصی مانند اشتراک‌گذاری خودرو، مانند رفتن چندنفر از همکاران به سر کار توسط یک خودرو می‌تواند به شکل چشم‌گیری انتشار گاز CO2 را کاهش دهد.

اهمیت نداشتن مالکیت یک چیز مثل خودرو، می‌تواند زندگی را مقرون به صرفه نماید. بنابراین به جای خرج کردن برای دارایی‌های گرانقیمت، می‌توانید فقط بخشی از آن پول را برای اجاره کردن همان آیتم خرج کنید و مابقی پول را برای تجربیات دیگر کنار بگذارید.

اقتصاد مشارکتی، همچنین باعث نزدیک کردن جوامع به یکدیگر می‌شود.
در مثال به اشتراک‌گذاری سگ که به آن اشاره کردیم، اگر شما عاشق حیوانات خانگی هستید ولی نمی‌توانید یکی از آنها را داشته باشید، شکل‌دادن یک رابطه با شخصی که صاحب یک سگ است، می‌تواند باعث شود افراد جدید دیگری را ملاقات کنید.

مزیت دیگر این است که شما می‌توانید از بیرون بردن گاه به گاه سگ یک نفر دیگر به پارک لذت ببرید، بدون اینکه نیاز باشد مسئولیت‌های مراقبت از یک حیوان خانگی را بر دوش داشته باشید.

آیا در اینکه اجازه دهیم شخصی وسایل یا مثلا سگ ما را قرض بگیرد، جنبه منفی وجود ندارد؟

برای افرادی که دارایی‌هایی به اشتراک می‌گذارند، اعتماد شاید یک مشکل باشد.

اجازه دادن به شخصی ناشناس که ماشین شما را قرض بگیرد یا سگ موردعلاقه‌تان را بیرون ببرد شاید ناخوشایند باشد، مخصوصا اگر آن شخص را تازه ملاقات کرده‌اید.

اقتصاد مشارکتی با سیستم‌های رتبه‌بندی موجود در سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها، سعی در رفع این مشکل دارد. این رتبه‌بندی‌ها، تجربه سایر افراد را نشان می‌دهد و افراد با ثبت نظر خودشان درباره یک فرد، به انتخاب سایر افراد کمک می‌کنند.

در صورتی که یک آیتم به شکلی آسیب‌دیده برگردانده شود یا اصلا بازگردانده نشود، درخواست‌های حل اختلاف می‌تواند به حل مشکل کمک کند. ولی در هر حال، فرهنگ‌سازی اقتصاد مشارکتی هنوز نیاز به زمان بیشتری دارد.

یکی از دلایل عدم رضایت مشتریان در زمان حال، گسستگی سرویس‌های اقتصاد مشارکتی است، به این معنی که شما برای دسترسی به این سرویس‌ها در حوزه‌های مختلف، باید بصورت جداگانه در سایت‌ها و اپلیکیشن‌های مختلف عضو شوید.

همچنین، افرادی که اتاق‌های خالی‌شان را اجاره می‌دهند یا با ماشین‌تان افراد را جابجا می‌کنند، اغلب اوقات کارمزدهای زیادی بابت دریافت این سرویس به پلتفرم‌هایی مانند Airbnb و اسنپ می‌دهند.

ارزش بازار اقتصاد مشارکتی چقدر است؟

براساس آمارهای Statista، در سال 2016 میلادی 44.8 میلیون بزرگسال در آمریکا از اقتصاد مشارکتی استفاده کرده‌اند و انتظار می‌رود این رقم تا سال 2021 به 86.5 میلیون نفر برسد.

تحقیقات انجام گرفته توسط Conde Nast Traveler نشان می‌دهد سرویس Airbnb تعداد 200 میلیون رزرو را تا سال 2016 ثبت کرده است.

Uber می‌گوید 75 میلیون مشتری و 3 میلیون راننده در سطح دنیا دارد و جمعا حدود 4 میلیارد مسافرت فقط در سال 2017 از طریق این پلتفرم انجام شده است.

این آمارها فقط مربوط به دو شرکت شناخته شده این حوزه است.

PricewaterhouseCoopers اظهار داشته که رشد اقتصاد مقاومتی بسیار بالا بوده و تحقیقات نشان داده که این رشد پایدار خواهد بود. تخمین زده شده تا سال 2025، فقط تراکنش‌های 5 بخش از این صعنت ارزش تقریبی 570 میلیارد یورو را فقط در اروپا داشته باشد (تقریبا 705 میلیارد دلار آمریکا).

آیا تکنولوژی بلاک‌چین می‌تواند اقتصاد مقاومتی را دچار تغییرات اساسی کند؟

بله. برخی از کارآفرینان اعتقاد دارند این تکنولوژی می‌تواند مشکلاتی که اقتصاد مشارکتی را عقب نگه داشته از بین ببرد.

این اعتقاد به این دلیل است که با دفتر کل (ledger) بلاک‌چین می‌توان تراکنش‌ها را با امنیت بیشتری انجام داد و امکان دستکاری در آن بسیار سخت است.

به این ترتیب ثبت و نگهداری جزییاتی دقیق از دارایی‌ها در یک دیتابیس جهانی ممکن می‌شود.

همچنین قابلیت قراردادهای هوشمند (Smart contracts) می‌تواند نیاز به پلتفرم‌های اقتصاد مشارکتی که به عنوان واسطه عمل می‌کنند را از بین ببرد و نرخ کارمزد خدمات را به شدت کاهش دهد.

استارت‌آپ‌های بلاک‌چین مانند ShareRing قصد دارند با امکان قرض دادن و قرض گرفتن تقریبا همه نوع دارایی در یک پلتفرم، گسستگی سرویس‌های اقتصاد مشارکتی را کم کنند یا از بین ببرند.

چنین پلتفرمی می‌تواند مشتریان را قادر سازد هرچیزی را از طریق یک حساب قرض بگیرند و پرداخت به صاحب آن آیتم را بصورت فوری از طریق یک ارز دیجیتال مخصوص انجام دهند.

همچنین این شرکت در نظر دارد مرزها را از بین بردارد، به این معنی که مهم نیست شما کجای دنیا باشید، می‌توانید به راحتی از این سرویس استفاده کنید.

 

این اصطلاح در واژه‌نامه جامع بورسینس منتشر شده است.اصطلاحات دیگر را ببینید...

قصد شروع سرمایه‌گذاری در بورس را دارید؟ اولین قدم این است که افتتاح حساب رایگان را در یکی از کارگزاری‌ها انجام دهید:

اموزش بورس