افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها چیست؟

وقتی یک شرکت سال‌ها پیش زمینی را به قیمت ۱۰ میلیون تومان خریده باشد، این عدد در ترازنامه (دفاتر مالی) شرکت به همان مبلغ ۱۰ میلیون تومان باقی می‌ماند. اما امروز ممکن است ارزش آن زمین ۱۰ میلیارد تومان باشد.

افزایش سرمایه از این محل یعنی: شرکت ارزش دارایی‌های خود را توسط کارشناسان رسمی دادگستری به‌روز می‌کند و مابه‌تفاوت قیمت خرید قدیمی و قیمت کارشناسی جدید را به حساب سرمایه منتقل می‌کند. در این روش، هیچ پول جدیدی به شرکت وارد نمی‌شود.

گام‌به‌گام فرآیند:

1. شناسایی دارایی: شرکت دارایی‌هایی مثل زمین، ساختمان، ماشین‌آلات یا سرمایه‌گذاری‌ها را انتخاب می‌کند.
2. کارشناسی: کارشناسان رسمی، ارزش روز دارایی را تعیین می‌کنند.
3. مازاد تجدید ارزیابی: اختلاف قیمت قبلی و فعلی در سرفصلی به نام «مازاد تجدید ارزیابی» در حقوق صاحبان سهام ثبت می‌شود.
4. صدور سهام جایزه: این مازاد به حساب سرمایه منتقل شده و به ازای آن، سهام جایزه به سهامداران تعلق می‌گیرد.

یک مثال واقعی و ملموس

فرض کنید شرکت «تولیدی نمونه» سرمایه‌ای معادل ۱۰۰ میلیارد تومان دارد که به ۱۰۰ میلیون برگه سهم ۱۰۰۰ تومانی تقسیم شده است. این شرکت قطعه زمینی دارد که در دفاترش ۱۰ میلیارد تومان ثبت شده، اما ارزش واقعی آن امروز ۵۱۰ میلیارد تومان است.

• مازاد تجدید ارزیابی: $510 – 10 = 500$ میلیارد تومان.
• تصمیم شرکت: شرکت می‌خواهد این ۵۰۰ میلیارد تومان را به سرمایه اضافه کند.
• درصد افزایش سرمایه: ۵۰۰ درصد.
• اتفاق برای سهامدار: اگر شما ۱۰۰۰ سهم داشتید، حالا ۵۰۰۰ سهم جایزه می‌گیرید و مجموع سهام شما ۶۰۰۰ عدد می‌شود.
• قیمت سهم: قیمت سهم به همان نسبت (یک ششم) کاهش می‌یابد تا دارایی شما ثابت بماند، اما چون ترازنامه شرکت «نو» شده است، پتانسیل رشد سهم افزایش می‌یابد.

مزایا و معایب برای شرکت و سهامداران

درک عمیق‌تر افزایش سرمایه از تجدید ارزیابی دارایی‌ها

۱. ماده ۱۴۱ قانون تجارت؛ فرشته نجات شرکت‌های زیان‌ده

بسیاری از شرکت‌های بورسی که زیان انباشته‌شان از نصف سرمایه‌شان بیشتر شده (ورشکسته طبق قانون)، از این روش استفاده می‌کنند. آن‌ها با به‌روزرسانی ارزش دارایی‌ها، سرمایه را بالا می‌برند تا نسبت زیان به سرمایه کاهش یابد و از خطر انحلال یا اخراج از بورس نجات یابند.

۲. تفاوت تجدید ارزیابی “زمین” با “ماشین‌آلات”

این نکته بسیار حیاتی است!

• زمین: استهلاک ندارد. بنابراین افزایش سرمایه از محل زمین محبوب‌ترین نوع است چون هزینه‌ای به شرکت تحمیل نمی‌کند.
• ماشین‌آلات و ساختمان: استهلاک دارند. وقتی ارزش ماشین‌آلات ۱۰ برابر شود، هزینه استهلاک سالانه آن‌ها هم در دفاتر ۱۰ برابر می‌شود. این موضوع باعث می‌شود سود خالص شرکت در سال‌های بعد به شدت کاهش یابد.

۳. مالیات؛ تیغ دو لبه

به‌طور کلی طبق قوانین فعلی ایران، اگر افزایش سرمایه از این محل تحت شرایط خاص (مثلاً هر ۵ سال یکبار) انجام شود، معاف از مالیات است. این یک محرک بزرگ برای شرکت‌هاست تا ترازنامه‌های خود را واقعی کنند.

۴. تاثیر بر نسبت P/E (قیمت به سود)

از آنجایی که در این روش پولی وارد شرکت نمی‌شود و فعالیت تولیدی تغییر نمی‌کند، سود شرکت تغییر مثبتی نمی‌کند (و حتی ممکن است به دلیل استهلاک کم شود). بنابراین نسبت P/E شرکت معمولاً پس از این نوع افزایش سرمایه به ظاهر بالا می‌رود.

نتیجه‌گیری: آیا این افزایش سرمایه خوب است؟

اگر شرکت برای خروج از ورشکستگی یا بهبود رتبه اعتباری برای گرفتن وام این کار را انجام دهد، مثبت است. اما اگر سهامدار انتظار داشته باشد که با این کار شرکت ثروتمندتر شده و تولیدش زیاد شود، در اشتباه است؛ چرا که این فقط یک خانه تکانی حسابداری است.

شما در بورس، علاوه بر خرید و فروش سهام:

• می‌توانید در دارایی‌هایی مانند طلا و مسکن سرمایه‌گذاری کنید
• در صندوق‌های سرمایه گذاری بدون ریسک، سود ثابت بگیرید

برای شروع سرمایه‌گذاری، افتتاح حساب رایگان را در یکی از کارگزاری‌ها انجام دهید:

نام شرکت	ویژگی‌ها	امتیاز	لینک ثبت‌نام
کارگزاری آگاه	باشگاه مشتریان با جایزه نرم‌افزار معاملاتی پیشرفته دریافت اعتبار معاملاتی خرید آنلاین صندوق‌ سرمایه‌گذاری ثبت‌نام آنلاین برای کد بورسی